Hotline

0963 801 047
APEX Global
ACADEMY FOR PROFESSIONAL EXCELLENCE

Phút tâm tình của người làm IT Business Analyst

2015-12-15  (4924)

Cũng như phần lớn sinh viên học công nghệ thông tin chuyên về phần mềm khác ở Việt Nam, công việc đầu tiên nghĩ trong đầu chỉ là Coder hoặc Tester (tuỳ theo mức độ khả năng code). Suốt bốn năm đại học các thầy, các cô nói nhiều về ngày mai là thế, thông tin trên internet cũng nói nhiều về tương lai người mới tốt nghiệp công nghệ thông tin – chuyên phần mềm chỉ có chọn lựa như thế. Sự ngu ngơ của người mới ra trường thể hiện rõ trong việc chuẩn bị phỏng vấn, mãi tới khi đến nơi phỏng vấn thì mới biết mình sẽ được một trưởng nhóm Busines Analyst (BA) phỏng vấn. Sau một hồi chia sẻ về sự từng trải ở thời sinh viên, về cách xử lý tình huống lúc đi mùa hè xanh, và trong công việc làm thêm đã giúp chị trưởng nhóm ấy thấy khả năng phân tích của mình, nhưng chính câu nói “Em có những tố chất để trở thành một BA chuyên nghiệp” của chị đã thôi thúc tôi tò mò về cái nghề này. Cái duyên của mình đến với nghề BA là thế.

Phut tam tinh cua nguoi lam BA

Sau một tuần được người trưởng nhóm chỉ bảo các mẫu tài liệu mô tả màng hình và ngồi viết lại vài màng hình theo tài liệu mẫu thì công việc đầu tiên được giao. Rồi ngày qua ngày ngồi lắng nghe người trưởng nhóm, có khi là trưởng dự án nói các màn hình cần làm và mô tả lại theo ý tưởng của họ, sau đó ngồi chỉ lại cho đội Dev triển khai code. Có rất nhiều thứ rất bất hợp lý ở kết quả của sản phẩm khiến khách hàng phàn nàn và yêu cầu thay đổi yêu cầu trở nên thương xuyên ở giai đoạn cuối của dự án, đội Tester cải nhau với đội Dev, PM thì bảo khách hàng muốn thế và khách hàng đồng ý trả thêm tiền cho việc thay đổi đó nên cứ sửa đi,… Những bất hợp lý đó ngày một tăng lên khiến mình rời công ty outsourcing này và nhảy qua một công ty tự phát triển sản phẩm sau gần hai năm đi làm.

Điều thôi thúc mình đến với công ty thứ hai này vì nghe người phỏng vấn nói là mình sẽ được đi khách hàng nhiều hơn, ít ra mình có cơ hội được giao tiếp trực tiếp với người đưa ra yêu cầu thật sự (ở công ty trước mình chỉ là cầu nối trung gian và không biết khách hàng là ai và họ muốn gì?) và có môi trường để cải thiện kỹ năng giao tiếp. Công ty này thì vốn đã có sẵn sản phẩm nhưng không có tài liệu mô tả nghiệp vụ nên cũng gặp rất nhiều thách thức. Công việc được người quản lý dự án đưa ra với người làm BA là cứ bám theo cái hợp đồng và ngồi lắng nghe khách hàng nói về yêu cầu và đêm về viết tài liệu rồi mô tả lại cho đội Dev điều phát triển báo cáo mới, điều chỉnh lại sản phẩm. Nhiều lúc cũng stress nặng vì đội Tester và đội Dev thì cứ phản hồi tài liệu của BA không rõ ràng, nhiều khi mình có cảm giác như đang đâm vào tường khi đối diện với câu hỏi của họ “Bạn hãy nói cho chúng tôi biết khách hàng muốn gì ở nghiệp vụ này?”, PM thì nói do khách hàng thay đổi yêu cầu nên không giữ được deadline của dự án (sự thật những dự án tôi tham gia thì thời gian triển khai dự án luôn dài gấp đôi so với lúc PM hứa với khách hàng ở lúc đầu), đội Dev và đội Tester ngấm ngầm rằng năng lực của PM kém nên dẫn đến thay đổi yêu cầu, khách hàng thì nói đây không phải là kết quả họ mong đợi, xếp thì cứ hối PM tìm cách đòi tiền khách hàng,… Có rất nhiều thứ không ổn từ kết quả công việc của mình khiến bản thân rơi vào bế tắc, nhưng vẫn quyết định bám trụ để tìm nguyên nhân thật sự cho sự bế tắc trên. Giờ ngồi nghĩ lại nếu cho đội Dev đi nghe trực tiếp yêu cầu từ khách hàng thì đôi khi còn hay hơn, cả đội dự án giảm được stress liên quan đến thay đổi yêu cầu.

Chờ đợi mãi rồi ngày đẹp trời cũng đến. Công ty ký được một hợp đồng lớn thông qua đối tác để thiết kế ba modul mới trên sản phẩm đang có cho công ty Intel đang xây dựng nhà máy ở Việt Nam. Lần đầu tiên trong đời được thấy một SOW (Statement of Work) được viết rõ ràng như thế. Khách hàng này xây dựng một đội dự án riêng với team năm người đến từ các nhà máy khác ở khu vực châu Á và thường xuyên làm việc cùng nhau. Họ dành cả ba tháng để làm việc với nhau để đưa chính sách, quy tắc cho từng nghiệp vụ phù hợp với quy trình sản xuất và văn hoá con người Việt. Sau đó họ yêu cầu nhà cung cấp đưa ra giải pháp kỹ thuật tổng thể, đánh giá tính khả thi của giải pháp, xác định các yếu tố môi trường ảnh hưởng đến giải pháp, thảo luận thiết kế cho từng chức năng, và yêu cầu người làm BA phải trình bày được tất cả những gì liên quan cho các công việc đó. Khách hàng yêu cầu meeting online hàng tuần để thảo luận ba bên, báo cáo tiến độ và thảo luận vấn đề phát sinh trong quá trình viết tài liệu, thiết kế sản phẩm. Sau bốn tháng tính từ thời điểm bản thiết kế được thông qua thì dự án cũng hoàn thành đúng với kết quả mà khách hàng mong đợi về mặt chất lượng, thời gian và chi phí (trừ một lần bị khách hàng đá penaty vì để khách hàng phát hiện 3 bug nghiêm trọng trong giai đoạn thử nghiệm). Chính dự án này đã giúp bản thân mình nhận ra người làm BA là người đảm bảo hiểu rõ mong đợi của khách hàng, là người đưa ra yêu cầu cho người thiết kế hệ thống đưa ra giải pháp kỹ thuật, đánh giá tính khả thi của giải pháp, là người trình bày giải pháp cho khách hàng để giải quyết bài toán, là người đảm bảo đội dự án hiểu đúng yêu cầu nghiệp vụ và phát triển sản phẩm thực tế đúng với giải pháp,… điều hạnh phúc nhất mà mình cảm nhận được là đội dự án rất ít cải nhau và yêu cầu rất ít thay đổi.

Những thành công ở vài dự án kiểu như trên vẫn không giúp bản thân mình giải thích rõ tại sao ba năm đầu bế tắc. Mãi đến cho đến khi công ty cho đi học một khoá BA được bộ thông tin truyền thông tài trợ thì mình mới nhận ra những gì mình có ở thời điểm đó chỉ là người tập sự cho vị trí BA chuyên nghiệp. BA chuyên nghiệp là người tư vấn giải pháp chứ không phải là documenter nhu mình đã trải qua ở giai đoạn đầu của nghề. Cũng may mình được gặp ông thầy có tâm giúp mình khám phá được năng lực hạn chế của mình và những khách hàng lớn dạy cho mình biết họ thật sự mong đợi điều gì ở người BA. Đây chỉ là phút tâm tình của bản thân và nó sẽ không giống bất kỳ ai, hi vọng nó giúp các bạn trẻ chuẩn bị tốt hơn để sống bằng nghề BA.

Nguồn: Bài viết được bạn Như Nguyệt đồng ý cho phép chia sẻ. Chi tiết ở link